است كه زوج و فرد باشد زيرا كه آن دو در عين اختلاف پيوسته با يك ديگر الفتپذير و قابل تركيب هستند . پس گفتار اول از ارثماطيقى در بابهايى است كه يكى از آنها تعريفهاى عدد است و آن به دو قسم منقسم مىشود كه يكى از آن دو را فرد و ديگرى را زوج مىنامند ، پس فرد به سه قسم منقسم مىگردد ، يكى آنكه اول است و مركب نيست و آن عددى است كه عددى ديگر عاد آن نباشد مانند هفت و يازده ، ديگر قسم دوم است كه مركب است و آن عددى است كه آن را عادى باشد مانند 9 و 15 ، و قسمى سوم از آن است كه مركب باشد به خودى خود ولى نسبت بمركب ديگرى اول است و آن دو عددى هستند كه هر يك از آن دو را عددى است عاد آن ولى آن دو را هنگام مقايسه با يك ديگر عددى مشترك عاد هر دو نباشد مانند عدد 9 نسبت بعدد 25 . و زوج نيز به سه قسم منقسم مىشود : زوج زوج و آن عددى است كه مرتب به زوجهايى تقسيم مىشود تا بيكى برسد مانند 64 ، و زوج فرد كه يك بار به دو نصف تقسيم مىشود سپس تقسيمپذير نيست مانند 14 و 18 ، و زوج زوج و فرد ، و آن عددى است كه بيش از يك بار به دو نصف تقسيم شود اما بيكى نرسد ، و در اين باب سخنى مفصل و مشروح آورده است . گفتار دوم در كميت مفرده است و آن عدد زائد و عدد معتدل و عدد ناقص است ، اما عدد زائد پس آن عددى است كه مجموع اجزايش هر گاه جمع شود بر مجموع خودش فزونى داشته باشد مثل 12 و 24 ، چه 12 را نصف و ثلث و ربع و سدس و يك دوازدهم است و هر گاه همه اينها را جمع كنى از خود عدد فزونتر مىشود ، و عدد متعدل آن است كه مجموع اجزايش با خود عدد برابر باشد مثل 6 و 28 ، چه عدد 6 نصف و ثلث و سدس دارد و اين سه را هر گاه جمع كنى همان عدد شش خواهد بود نه كم و نه زياد ، و عدد ناقص آن است كه مجموع اجزايش